Tasavvuf Terimleri: En Çok Kullanılan 10 Terim

Tasavvuf Terimleri: En Çok Kullanılan 10 Terim

Günümüze ulaşan ve çokça yaygın kullanılan tasavvuf terimleri mevcuttur. Bu yazının temel amacı tasavvufla alakalı bilindik kelimeleri bir paragraf ile açıklamaktır. Bu tasavvufi terimleri hemen her gün duyarız ama tam manasını çoğumuz bilmeyiz.

Tasavvuf, çok geniş bir derya, uçsuz bucaksız bir doktrinler sistemi, hakkında çok tartışmalar yapılan bir mistik bir kurumdur. Aynı zamanda, farklı bir lisanmış gibi kendine özgü bir üsluba da sahiptir. Zamanla kendi terimleri, kendi sözleri, kendi deyimleri oluşmuştur.

Bu terimsel farklılığın ve çeşitliliğin mutasavvıflar tarafından kasıtlı yapıldığı görüşü yaygındır. Bu görüşe göre, tasavvuf “elit” bir kesimin işidir ve avam bu işe bulaşmamalıdır. Bu yüzden tasavvuf aktivitelerini, avamın anlayamayacağı mecazi kelimelerle, ağır bir lügati stille yaşatmak, avam ile havas arasındaki izolasyonu sağlamıştır.

Tasavvuf hızını kaybettikten ve tasavvuf ehli azaldıktan sonra, eski mutasavvıfların yazdığı eserlerin açıklamasının yapılması ihtiyacı ihtiyacı hissedilmiştir. Örneğin bugün İbn Arabi’nin bir eserini okumaya çalışsak, elimizde bir tasavvuf sözlüğü olması elzemdir. Şu kelime ve kelime gruplarına bir bakınız mesela: Vukuf-i izemani, nazar ber-kadem, abahul ahval ve daha niceleri.

Tasavvuf Terimleri: En Çok Kullanılan 10 Kavram
Tasavvuf Terimleri

Tasavvuf Terimleri: Günümüze Ulaşan Kavramlar

Vahdet-i Vucüd

Vahdet-i Vucüd, tasavvuf içerisinde iki temel teoriden biridir. “Varlığın birliği” manasına gelen bu teoriye göre Yaratılmış olan ile Yaratıcı aynı kaynaktan gelir ve ikisi “birdir”. Varlık “bir” olduğuna göre aynı zamanda zorunluluğu da vardır. Yaratılmış olan yaratanın evrendeki bir yansımasıdır.

Kısaca evren Allah’ın bir zahiri, Allah ise evrenin özü, gerçeği ya da batınıdır. Bu teoriyi İbn-i Arabî sistemleştirmiş, öğrencisi Sadettin Konevi ise adını vermiştir.

Vahdet-i Şuhud

Vahdet-i Şuhud, Vahdet-i Vucüd anlayışının eksiklerini gidermek, hatalı kısımlarını belirtmek ve bunları ıslah etmek amacıyla kavramı tamamen tekzip etmeyen bir öğreti olarak doğmuştur. İmam Rabbani tarafından ortaya atılmış bir teoridir. Yaratıcı ile yaratılmış olan iki ayrı varlıktır fakat yaratılmış olan yaratıcıya şahitlik eder.

Vahdet-i Şuhud; Vahdet-i Vucud öğretisinin “Her şey O’dur, Ondan başka varlık yoktur” metaforuna karşılık olarak “Her şey Ondandır, ondan gayri görülen yoktur” tezini geliştirmiştir.

Fenafillâh

Vahdet-i Vucüd ile Vahdet-i Şuhud öğretilerinin gözlenerek deneyimlendiği ve tecrübe edildiği, seyr-i süluk hiyerarşisinin bir basamağıdır. “Allah’da yok olmak” anlamına gelir. Geleneksel kabule göre eğer Bir derviş Fenafillâh makamına ulaşır da geri dönemez ise Vahdet-i Vucüd; bu basamağa ulaşıp geri dönebilirse Vahdet-i Şuhud ile hemhal olmuş olur.

Rabıta

Rabıta günümüzde Nakşibendî tariklerinin arasında daha çok bilinen bir kavramdır. Sözlük anlamı olarak ip, bağ, düzen, intisap etmek gibi anlamaları vardır. Tasavvufta Râbıta, müridin, kamil ve mükemmil olan şeyhinin rûhâniyetinden feyz alacağına inanarak, onun suretini (şekil ve şemailini) zihninde tasavvur etmesidir.

En çok kullanılan tasavvuf terimleri arasında olan rabıta; müridin şeyhini severek hatırlaması, anması ve şemailini zihninde canlandırmasıdır. Buna râbıta-i muhabbet denir.

Nefsi Emmare

Tasavvuf öğretisinde nefis hiyerarşinin en alt ve en adi basamağıdır. Nefs-i Emmare, günaha ve kötülüğe meyleden veya emreden nefis demektir. Kişi devamlı kötülük yapıyor, günah işliyorsa ve bundan nedamet duymadığı gibi de bu işleve ısrarla devam ediyorsa, nefsi emaresi o kimse hükmediyordur.

Bir sufi, tasavvuf yolunda bazı çile ve imtihanlardan geçerek nefsi emmaresini, nefsi mutmaine çıkarmaya uğraşır.

Tasavvuf Terimleri: En Çok Kullanılan 10 Kavram
Tasavvufi Terimler

En Çok Duyduğumuz Tasavvuf Terimleri

Dikkatinizi Çekebilir: Peygamber Tasavvuru – Çağdaş Siyerler Tahrif Aracı mı?

Şeyh

Sık duyduğumuz tasavvuf terimleri içinde olan Şeyh; kelime ve yöresel anlamlarıyla yaşlı, bilge, ulu insanlar için kullanılan bir tabir olup Tasavvuf öğretisinde ise, kendisine bağlanmaya gelmiş müridleri, tarikat terbiyesiyle eğiten tasavvuf ehli kişiye denir. Şeyh, bir tarikatın kurucusu (pir) olabileceği gibi, aynı zamanda kendisinin vefatından sonra yerine geçen halifelerinden biri de olabilir.

Tasavvuf öğretilerine göre şeyhin hem vuslata ulaşmış bir veli, hem de eğiticilik, yol göstericilik niteliklerine sahip bir Mürşid olması gerekir.

Derviş

Derviş, en basit tabiriyle bir tarikata ve şeyhe bağlı olan mürid, sûfiyâne bir hayat yaşayan kişi demektir. Farsça kökenli bir sözcük olmakla beraber tüm Müslüman coğrafyanın dillerine girmiş olan derviş, esas itibariyle “muhtaç, yoksul ve dilenci” anlamlarına gelir.

Yinede geniş coğrafyalarda uzun süre kullanılması nedeniyle değişik anlamlar da kazanmıştır. Eski Farsça kabul edilen Avesta dilinde drigôş, deryôş ve drigu; Orta Farsça olarak bilinen Pehlevîce’de driyôş; Günümüz Farsçasında ise derviş şeklinde kullanılmıştır.

Mürşid

Kelime anlamıyla Mürşid, irşad eden, yol gösteren, kılavuzluk eden kişi manasına gelir. Tasavvufta ise kendisine gelen müridleri tasavvufi öğretilerle terbiye eden, onları eğiten bir öğretmen modelidir. Mürşid-i kamil kimse ise sırat-ı müstakimi gösteren, dalaletten hidayete sevk eden kişidir.

Tarikat metodolojisinde ise seyr-i sülukunu tamamlayıp irşada ehliyetli olan kişiler için kullanılan bir tabirdir. Tasavvufta şeyh ile aynı manadadır.

Mürid

En çok duyulan, kullanılan tasavvuf terimleri arasında yer alan Mürid, sözlük manası olarak dileyen, isteyen, arzulayan, irâde ve istek sâhibi olan kimse demektir.

Tasavvufi öğretide ise; iradesi olmayan, şahsi iradesi ve dünyevi bağlarından kurularak Allah’ın ve mürşidinin iradesine kayıtsız şartsız teslim olan, mürşîdince kendisine telkin edilen hâli ve şekli hiç bozmadan istikamet üzere koruyan, bir mürşîde intisab ile tarikata girmiş kişi, seyr-i süluka kendi isteğiyle giren ve mürşîdine kararlı ve azimli bir irâde ile bağlılık gösteren derviş, müntesip ve mensup gibi anlamlarda kullanılan bir tasavvuf terimidir.

Tasavvuf Terimleri: En Çok Kullanılan 10 Kavram

Bu Makake Ne Kadar Yararlı Oldu?

Oy vermek için yıldızlara tıklayın!

Oyla

Paylaş:

Yorum yapın

Bu site spam'i azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.